Đối với hàng triệu người Việt Nam ở nước ngoài, việc trở về quê hương thường gắn với đoàn tụ gia đình, giải quyết tài sản, thờ cúng tổ tiên và những chuyến thăm bị trì hoãn từ lâu. Khi kế hoạch đi lại cho năm 2026 bắt đầu được chuẩn bị, các chuyên gia về xuất nhập cảnh cho biết bước quan trọng nhất không phải là đặt vé máy bay trước, mà là xác nhận điều kiện nhập cảnh theo các quy định mới nhất của Việt Nam về thị thực và kiểm soát biên giới.

Việt Nam đã hiện đại hóa một số khâu trong quy trình xuất nhập cảnh trong những năm gần đây, bao gồm mở rộng sử dụng thị thực điện tử và xử lý hồ sơ số. Tuy nhiên, yêu cầu có thể khác nhau tùy theo quốc tịch, loại hộ chiếu, nơi sinh, và việc người đi lại có được xem là người Việt Nam ở nước ngoài hay là vợ/chồng hoặc con là người nước ngoài của công dân Việt Nam hay không. Vì các quy định có thể được điều chỉnh trước năm 2026, người trở về được khuyến nghị kiểm tra thông tin với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Việt Nam, các đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Việt Nam, cũng như hãng hàng không của mình trước khi lên máy bay.

Thời hạn hộ chiếu vẫn là yêu cầu cốt lõi

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây gián đoạn chuyến đi là thời hạn hộ chiếu. Người đi lại nên bảo đảm hộ chiếu còn hiệu lực ít nhất sáu tháng kể từ ngày nhập cảnh và có đủ trang trống cho việc làm thủ tục xuất nhập cảnh khi cần. Những người mang hai quốc tịch cũng nên quyết định trước sẽ dùng hộ chiếu nào để nhập cảnh và xuất cảnh, vì việc sử dụng giấy tờ không nhất quán có thể gây chậm trễ.

Tình trạng được miễn thị thực hay phải xin thị thực có thể khác nhau

Một số người Việt Nam ở nước ngoài có thể đủ điều kiện hưởng diện miễn thị thực, trong khi những người khác có thể phải xin thị thực điện tử hoặc một loại thị thực phù hợp khác trước chuyến đi. Điều kiện đủ tiêu chuẩn thường phụ thuộc vào giấy tờ chứng minh mối liên hệ của người đi lại với gốc Việt hoặc quan hệ gia đình. Trên thực tế, những giấy tờ này có thể bao gồm giấy khai sinh, hộ chiếu Việt Nam đã hết hạn, lịch sử hộ khẩu hoặc giấy tờ thể hiện quan hệ cha mẹ hoặc hôn nhân. Những người không còn quốc tịch Việt Nam cần đặc biệt lưu ý xem họ có cần giấy miễn thị thực chính thức hay thị thực thông thường hay không.

Các chuyên gia khuyến cáo không nên cho rằng kinh nghiệm đi lại trước đây sẽ bảo đảm được áp dụng giống hệt trong năm 2026. Các hệ thống quản lý xuất nhập cảnh ngày càng dựa trên dữ liệu, và ngay cả những người thường xuyên đi lại cũng nên xác nhận xem các diện miễn trừ cũ, hộ chiếu cũ hoặc hồ sơ cư trú trước đây còn hiệu lực hay không.

Trẻ em và gia đình có tình trạng giấy tờ khác nhau cần chuẩn bị kỹ hơn

Các gia đình đi cùng trẻ vị thành niên nên rà soát yêu cầu về chấp thuận và giấy tờ nhận dạng từ sớm, trước ngày khởi hành. Trẻ em sử dụng hộ chiếu nước ngoài có thể cần thị thực hoặc diện miễn trừ riêng, ngay cả khi một hoặc cả hai cha mẹ là người Việt Nam. Cha mẹ nên mang theo giấy khai sinh, giấy tờ về quyền nuôi dưỡng nếu có liên quan, và thư chấp thuận có công chứng nếu trẻ đi cùng một phụ huynh hoặc một người thân khác. Những kiểm tra này đặc biệt quan trọng trong các chuyến đi vào kỳ nghỉ học, khi các cửa khẩu thường đông hơn.

Thời gian lưu trú và quy định đăng ký tại địa phương vẫn quan trọng

Việc được chấp thuận nhập cảnh chỉ là bước đầu tiên. Người trở về ở cùng người thân, thuê căn hộ hoặc đi qua nhiều tỉnh thành nên nhớ rằng nghĩa vụ đăng ký lưu trú tại địa phương vẫn có thể áp dụng tùy theo loại hình chỗ ở và thời gian lưu trú. Khách sạn thường trực tiếp xử lý việc đăng ký, nhưng trường hợp ở tại hộ gia đình có thể cần phối hợp với chính quyền địa phương. Người đi lại có kế hoạch ở lại dài ngày để làm việc, kinh doanh hoặc chăm sóc gia đình cũng nên kiểm tra xem có cần loại thị thực khác hoặc giấy tờ cư trú hay không.

Y tế, hải quan và kiểm tra tại sân bay

Mặc dù các biện pháp kiểm soát thời kỳ đại dịch ở Việt Nam phần lớn đã được nới lỏng, các yêu cầu khai báo y tế hoặc quy trình sàng lọc có thể thay đổi nếu tình hình dịch bệnh toàn cầu xấu đi. Người trở về cũng nên xem lại các giới hạn hải quan đối với tiền mặt, thuốc men, quà tặng, thiết bị điện tử và những vật phẩm mang cho người thân. Việc mang theo số tiền lớn, thuốc kê đơn không có giấy tờ chứng minh hoặc hàng hóa giá trị cao mà không khai báo có thể dẫn đến bị chất vấn hoặc bị xử phạt.

Lời khuyên tốt nhất cho kế hoạch trở về năm 2026

Các đại lý du lịch và luật sư về xuất nhập cảnh cho biết chiến lược tốt nhất là rà soát giấy tờ từ sớm. Hãy kiểm tra ngày hết hạn hộ chiếu, chuẩn bị giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam nếu có, xác nhận điều kiện xin thị thực hoặc miễn thị thực, và theo dõi các thông báo chính thức trong những tháng trước ngày khởi hành. Đối với người Việt Nam ở nước ngoài trở về trong năm 2026, sự chuẩn bị kỹ lưỡng vẫn là cách đáng tin cậy nhất để tránh chậm trễ tại sân bay và bảo đảm hành trình về nhà suôn sẻ.

Source: Bravetopic